| |
|
|
|
|
| |
|
ทำไมการไฟฟ้าส่วนภูมิภาคต้องคิดค่าความต้องการพลังไฟฟ้าด้วย
คิดเฉพาะค่าพลังงานไฟฟ้าอย่างเดียวได้หรือไม่ |
จาก
หนังสือ ปัญหาทางเทคนิคและวิศวกรรมที่พบบ่อยครั้ง
( กฟภ.) |
จริง
ๆ แล้วอัตราค่าไฟฟ้ารัฐบาลโดยสำนักงานคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ
(สพช.)
เป็นผู้กำหนด
โดยกำหนดตามหลักเกณฑ์สากล
คือ ค่าไฟฟ้า ต้องสะท้อนต้นทุนที่แท้จริง
ค่าไฟฟ้า
ส่วนหนึ่งสะท้อนต้นทุนการก่อสร้างโรงไฟฟ้า ,
สายส่งแรงสูงสถานีไฟฟ้า และระบบจำหน่ายซึ่งต้อง
ออกแบบก่อสร้างให้มีขนาดเพียงพอ เพื่อตอบสนองความต้องการใช้ไฟฟ้าของประชาชน
ค่าไฟฟ้า
ส่วนนี้เรียกว่าความต้องการพลังไฟฟ้า
ซึ่งคิดจากกิโลวัตต์สูงสุดในการใช้ไฟฟ้าของผู้ใช้ไฟ
โดยขึ้นอยู่กับขนาดของเครื่องจักรและอุปกรณ์ไฟฟ้า
ที่เปิดใช้งานร่วมกันเป็นเวลาไม่น้อยกว่า 15 นาที
ค่าไฟฟ้าอีกส่วนหนึ่งสะท้อนต้นทุนในการผลิตพลังงานไฟฟ้าซึ่งมีค่าเชื้อเพลิง
เช่น แก๊ส, น้ำมัน, ถ่านหิน
เป็นต้นทุนหลักเรียกว่าค่าพลังงานไฟฟ้า
ซึ่งคิดจากจำนวนหน่วยที่ใช้ หรือจำนวนกิโลวัตต์
- ชั่วโมง
ในแต่ละเดือน
โดยขึ้นกับชั่วโมงการใช้งานของเครื่องจักร
และอุปกรณ์ไฟฟ้า เพื่อให้เข้าใจง่ายขึ้น
ขอเปรียบเทียบกับกรณีเช่ารถยนต์
ซึ่งผู้เช่าต้องเสียค่าเช่าเป็นรายวันหรือเป็นเดือนให้แก่เจ้าของ
และเสียค่าน้ำมันเอง
โดยอัตราค่าเช่าขึ้นอยู่กับประเภท
และขนาดของรถยนต์ซึ่งคล้ายกับค่าความ
ต้องการพลังไฟฟ้า
ส่วนค่าน้ำมันก็ขึ้นอยู่กับการใช้งานว่ามากน้อยแค่ไหนซึ่งคล้ายกับค่าพลังงานไฟฟ้านั่นเอง
|
เครื่องดับเพลิงที่สามารถฉีดดับเพลิงที่เกิดจากกระแสไฟฟ้า
เป็นประเภทใด |
จาก
หนังสือ ปัญหาทางเทคนิคและวิศวกรรมที่พบบ่อยครั้ง
( กฟภ.) |
ใช้เครื่องดับเพลิงฉีดดับเพลิงนั้นต้องรู้ลักษณะของการเกิดเพลิงไหม้ก่อนซึ่งโดยทั่วไปเพลิง
แบ่งออกเป็น 4 ประเภท คือ
1. เพลิงประเภท A คือ เพลิงที่เกิดจากการเผาไหม้เชื้อเพลิงทั่วไป
เช่น กระดาษ ไม้
2. เพลิงประเภท B คือ เพลิงที่เกิดจากไอระเหยของสารเชื้อเพลิง
เช่น น้ำมัน, ก๊าซ
3. เพลิงประเภท C คือ เพลิงที่เกิดจากไฟฟ้าเช่น เครื่องใช้ไฟฟ้า
4. เพลิงประเภท D คือ เพลิงที่เกิดจากเชื้อเพลิงประเภทโลหะติดไฟ
เช่น แมกนีเซียม
ดังนั้น การดับเพลิงที่เกิดจากไฟฟ้าต้องพยายามตัดวงจรไฟฟ้าก่อนเพื่อลดอันตรายลงหรือ
ใช้เครื่องดับเพลิงต้องใช้เครื่องดับเพลิงประเภท C
ที่ไม่เป็นสื่อนำไฟฟ้า เช่น ฮาลอน,
คาร์บอนไดออกไซด์ หรือผงเคมีแห้ง ไม่ควรใช้น้ำฉีดดับเพลิงประเภทนี้เพราะอาจเกิดอันตรายได้
|
สายไฟฟ้าที่มีฉนวนหุ้มสามารถจับต้องได้โดยปลอดภัยหรือไม่
อย่างไร |
จาก
หนังสือ ปัญหาทางเทคนิคและวิศวกรรมที่พบบ่อยครั้ง
( กฟภ.) |
เมื่อจะจับต้องสายไฟฟ้าต้องระลึกอยู่เสมอว่าสายไฟฟ้านั้นยังคงมีไฟฟ้าอยู่ซึ่งอาจเป็นอันตรายได้
สำหรับสายไฟฟ้าที่มีฉนวนหุ้มนั้นอาจแยกได้ดังนี้
1. ในระบบไฟฟ้าแรงต่ำที่ใช้กันตามบ้านหรือใช้กันโดยทั่วไปเราสามารถจับต้องสายไฟฟ้าที่มีฉนวนหุ้มได้
โดยตรงแต่ก็ควรตรวจดูว่าฉนวนสายไฟฟ้านั้นไม่มีจุดที่แตกร้าว
หรือถูกของมีคมบาด โดยเฉพาะสายไฟฟ้า
ที่เดินหรือใช้นอกบ้านซึ่งตากแดด ตากฝนฉนวนอาจชำรุด
ก็ไม่ควรจับต้องโดยตรง ให้ใช้วัสดุที่เป็นฉนวน
ห่อหุ้มก่อนการจับต้อง
2. ในระบบไฟฟ้าแรงสูงซึ่งอยู่ภายนอกอาคาร เช่น ตามถนน
หรือบางบริเวณในโรงงานหากพบเห็นสายไฟฟ้า
แม้ว่าจะมีฉนวนหุ้มก็ห้ามจับต้องโดยตรง เพราะอาจถูกกระแสไฟฟ้าดูดได้
เนื่องจากสายส่วนใหญ่ฉนวนที่
ห่อหุ้มไม่ใช่ฉนวนแบบเต็มพิกัดจึงอาจมีกระแสไฟฟ้ารั่วออกมาดูดได้ซึ่งสายพวกนี้เวลาเดินสาย
หรือพาดสาย
ต้องติดตั้งอยู่บนฉนวนเช่น ลูกถ้วย, แร็ค, หรือสเปเซอร์
ไม่สามารถพาด หรือเกาะไปกับสิ่งก่อสร้างโดยตรง
แต่ถ้าเป็นสายที่มีฉนวนหุ้มเต็มพิกัด (Full Insulated
Cable) ซึ่งสายพวกนี้นอกจากจะมีฉนวนที่ดีแล้ว
ที่ใต้เปลือกจะมีแผ่นโลหะหรือตาข่ายที่เรียกว่า Shield
ต่อลงดินเพื่อป้องกันไม่ให้กระแสไฟฟ้ารั่วออกมาได้
จึงสามารถจับต้องได้โดยตรง สรุปว่าเป็นสายไฟฟ้าแรงสูงแล้วไม่ควรจับต้องโดยตรง
เพราะยากที่จะแยก
แยะว่าสายใดจับได้ หรือไม่ โดยเฉพาะผู้ที่ไม่มีความชำนาญโดยตรง
|
ทำไมกระแสไฟฟ้าจากการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค จึงมักเกิดไฟกระพริบ,
ไฟตก,
ไฟดับบ่อยเกิดจากสาเหตุอะไร และจะมีวิธีการแก้ไขป้องกัน
อย่างไร |
จาก
หนังสือ ปัญหาทางเทคนิคและวิศวกรรมที่พบบ่อยครั้ง
( กฟภ.) |
ไฟกระพริบ
หมายถึง การเกิดขัดข้องในระบบผลิต, ระบบสายส่ง หรือระบบจำหน่าย
มีผลทำให้ไฟฟ้าในระบบดับเป็นเวลาไม่เกิน 1 นาที
ไฟดับ
หมายถึง การขอดับไฟเพื่อทำงาน หรือเกิดการขัดข้องในระบบผลิต,
ระบบสายส่ง หรือระบบจำหน่าย มีผลทำให้ไฟฟ้าในระบบดับเป็นเวลานานกว่า
1 นาที ขึ้นไป
เนื่องจากระบบจำหน่ายแรงสูงของ
การไฟฟ้าส่วนภูมิภาคส่วนใหญ่เป็นสายเปลือยพาดบนเสาไฟฟ้า
โดยมี
ลูกถ้วยปอร์ซเลน เป็นฉนวน จึงมีโอกาสเกิดปัญหาการลัดวงจรได้ง่าย
โดยมีสาเหตุจากต้นไม้, คน, สัตว์, มลภาวะ และภัยธรรมชาติ
เช่น ฟ้าผ่า ลมพายุ การไฟฟ้าส่วนภูมิภาคได้ติดตั้งอุปกรณ์ป้องกันการลัดวงจรให้สั่งเปิดวงจร
แล้วสั่งปิดกลับวงจรคืนเพื่อจ่ายไฟฟ้าตามปกติโดยอัตโนมัติ
ได้ 1 ถึง 3 ครั้ง ภายในช่วงเวลา
0.3 ถึง 30 วินาที เพื่อป้องกันรักษาระบบจำหน่ายให้สามารถจ่ายไฟฟ้าได้ตามปกติ
ในกรณีที่เกิดการลัดวงจรแบบชั่วคราวทำให้
เกิดไฟกระพริบ และจะไม่สั่งปิดวงจรเข้าไปอีกเมื่อครบจำนวนครั้งที่ตั้งไว้
ถ้าเป็นการลัดวงจรแบบถาวรทำให้
ไฟดับ
วิธีการแก้ไขป้องกันไฟดับ,
ไฟกระพริบ สามารถทำได้โดยการพาดสายไฟฟ้าด้วยสายหุ้มฉนวน
เช่น สาย
เคเบิลอากาศ, สายเคเบิลใต้ดิน หรือใช้ลูกถ้วยซึ่งมีมาตรฐานฉนวนทนระดับแรงดันไฟฟ้าได้สูงกว่าระดับแรงดัน
ปกติ ติดตั้งสาย Overhead Ground Wire (OHGW) เพื่อป้องกันฟ้าผ่า
และหมั่นตรวจสอบบำรุงรักษาสายส่ง สาย
จำหน่าย และอุปกรณ์ประกอบอย่างสม่ำเสมอ
ทั้งนี้ปัญหาไฟฟ้าดับอาจเกิดจากแหล่งผลิตระบบส่งของการไฟฟ้า
ฝ่ายผลิต และจากอุปกรณ์ภายในของผู้ใช้ไฟด้วย
ปัญหาแรงดันไฟฟ้าตก
โดยปกติการไฟฟ้าส่วนภูมิภาคจะควบคุมแรงดันไฟฟ้าให้อยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน
จะมี
การเปลี่ยนแปลงไม่เกิน + 5% ในระบบแรงดัน 22, 33,
69 และ 115 กิโลโวลท์ โดยหม้อแปลงไฟฟ้ากำลังที่สถานี
ไฟฟ้า สามารถปรับแรงดันไฟฟ้าด้านจ่ายออกให้คง ที่โดยอัตโนมัติภายในเวลาที่ตั้งไว้
สำหรับแรงดันไฟฟ้าตกใน
ระบบแรงดัน 22, 33 เควี อาจสืบเนื่องมาจากผู้ใช้ไฟฟ้าอยู่ห่างจากสถานีฯ
เป็นระยะทางไกล และมีผู้ใช้ไฟจำนวน
มากทำให้เกิด Voltage Drop ระหว่างทาง แต่โดยปกติแล้วการไฟฟ้าส่วนภูมิภาคจะติดตั้ง
AVR เพื่อเพิ่มแรงดัน
ให้อยู่ในเกณฑ์มาตรฐานคือ + 5%
ปัญหาแรงดันไฟฟ้าตกชั่วขณะ
(Voltage Dip) เกิดจากในขณะที่เกิดการลัดวงจรในระบบจำหน่าย,
สายส่ง เมื่อ
อุปกรณ์สั่งเปิดวงจรตัดระบบฯ ที่มีการลัดวงจรออกไป
ทำให้ระบบฯ วงจรข้างเคียงที่รับไฟจากสถานีไฟฟ้าเดียวกัน
หรือสถานีไฟฟ้าอื่น ๆ ได้รับผลกระทบทำให้เกิดแรงดันไฟฟ้าตกชั่วขณะ
(Voltage Dip) ซึ่งมีค่ามากน้อย ขึ้น อยู่กับ
ค่ากระแสลัดวงจรแล้วกลับคืนสู่ระดับปกติ เมื่ออุปกรณ์ป้องกันตัดระบบที่มีปัญหาออกไปแล้ว
|
แรงดันไฟฟ้าที่ผู้ใช้ไฟรายใดรายหนึ่งได้รับมีขนาดคงที่ตลอดวัน
หรือไม่ เพราะเหตุใด |
จาก
หนังสือ ปัญหาทางเทคนิคและวิศวกรรมที่พบบ่อยครั้ง
( กฟภ.) |
ผู้ใช้ไฟฟ้าได้รับแรงดันไฟฟ้าที่จ่ายมาจากการไฟฟ้าส่วนภูมิภาคมีค่าไม่คงที่ตลอดวัน
ช่วงที่มีคนใช้ไฟฟ้า
ไม่มาก แรงดันไฟฟ้าตกในสายก็น้อยทำให้ผู้ใช้ไฟฟ้า
( โดยเฉพาะที่อยู่ปลายทางของสายซึ่งแรงดันไฟฟ้าที่
ได้รับ ขึ้นอยู่กับแรงดันไฟฟ้าตกในสายที่ต้นทาง)
ได้รับแรงดันไฟฟ้าสูง ช่วงที่มีคนใช้ไฟฟ้ามาก
แรงดัน
ไฟฟ้าตกในสายก็มาก
ทำให้ผู้ใช้ไฟฟ้าได้รับแรงดันไฟฟ้าต่ำในบ้านของท่านอาจมีแรงดันไฟฟ้าไม่เท่ากัน
ตลอดทั้งวัน
ช่วงดึกมาก ๆ ที่ชาวบ้านนอนกันหมด แรงดันไฟฟ้าหนึ่งเฟสในช่วงนั้นอาจสูงถึง
235 โวลต์
แต่พอวัดแรงดันไฟฟ้าตอนหนึ่งทุ่ม
ซึ่งมีผู้ใช้ไฟฟ้ามาก ช่วงนั้นแรงดันไฟฟ้าอาจต่ำลงมาเป็น
225 โวลต์
เป็นต้น
ถ้าเป็นย่านโรงงานอุตสาหกรรม จะมีแรงดันไฟฟ้าต่ำในช่วงกลางวัน
เพราะโรงงานทุกแห่งใช้ไฟฟ้า
พร้อมกันหมด
ในเวลานั้น แต่ในเวลาตอนเย็น แรงดันไฟฟ้าที่แปรเปลี่ยนไปนี้
ในย่านโรงงานมีความ
รุนแรง มากกว่าย่านที่อยู่อาศัย
ทั้งนี้เนื่องจากโรงงานมีการใช้ไฟฟ้าจำนวนมากนั่นเอง
ที่กล่าวมาแล้วนั้น
ผู้ใช้ไฟฟ้าที่ปลายสาย
หรือห่างจากหม้อแปลงมากในกรณีที่ใช้ไฟฟ้าแรงต่ำ จะได้รับผลกระทบมากที่สุด
เพราะ
จะได้รับแรงดันเปลี่ยนแปลงตลอดเวลาทั้งวัน
ถ้าเป็นผู้ใช้ไฟฟ้าต้นทางที่อยู่ใกล้หม้อแปลงมาก
ก็ได้รับผล
กระทบ น้อยกว่าเนื่องจากได้รับผลกระทบจากแรงดันตกในสายน้อยกว่า
อย่างไรก็ตามถ้าได้รับแรงดันไฟฟ้า
จากการไฟฟ้าส่วนภูมิภาคต่ำเกินไป
หรือสูงเกินไป ก็สามารถที่จะแจ้งให้การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค
มาช่วยเหลือ
หรือแก้ไข ให้อยู่ในย่านที่ใช้งานได้ปกติ
|
หากรับกระแสไฟจากการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค
และติดตั้ง Generator
โดยใช้
double-pole/double-trow switch เป็น transfer switch
ถือว่าเป็นระบบที่มีตัวจ่ายแยกต่างหาก (separately derive
system)
หรือไม่
และต้องติดตั้งสายต่อฝากระหว่างสายนิวทรัลกับสายดิน
(Neutral-to-ground
หรือไม่ |
จาก
หนังสือ ปัญหาทางเทคนิคและวิศวกรรมที่พบบ่อยครั้ง
( กฟภ.) |

รูปการติดตั้ง
Generator โดยใช้ double-pole/double-trow switch
เป็น transfer switch
การติดตั้งดังกล่าวไม่ใช่ระบบที่มีตัวแยกจ่ายต่างหาก
เนื่องจากระบบที่มีตัวจ่ายแยกต่างหาก สายเฟส สายนิวทรัล
และสายดิน ต้องไม่มีการต่อถึงกันโดยตรงกับสายจ่ายไฟจากระบบอื่น
และเนื่องจากการติดตั้งดังกล่าวไม่ใช่ระบบที่มีตัวแยกจ่ายต่างหาก
ดังนั้นห้ามติดตั้งสายต่อฝากระหว่างสายนิวทรัล
กับสายดิน หากติดตั้งอาจจะเกิดไฟฟ้าแบ่งไหลผ่าน Generator
ดังรูปได้
|
ไฟฟ้าลัดวงจรหรือกระแสไฟฟ้าลัดวงจรคืออะไร
อะไรคือสาเหตุ
ที่ทำให้เกิดกระแสไฟฟ้าลัดวงจร และผลของกระแสไฟฟ้าลัดวงจร
เป็นอย่างไร |
จาก
หนังสือ ปัญหาทางเทคนิคและวิศวกรรมที่พบบ่อยครั้ง
( กฟภ.) |
กระแสไฟฟ้าลัดวงจรหรือที่มักเรียกสั้น
ๆ ว่าไฟฟ้าลัดวงจร
คือการที่จุด
2 จุด ในวงจรไฟฟ้า หรือส่วนของวงจรไฟฟ้าซึ่งมีศักดาไฟฟ้าต่างกัน
(มีแรงดันไฟฟ้าต่างกัน) มาแตะ
หรือสัมผัสกัน หรือมีตัวนำซึ่งมีค่าความต้านทานต่ำ
ๆ มาสัมผัสกันระหว่าง 2 จุดนั้นทำให้เกิดกระแสไฟฟ้าไหลระหว่าง
2
จุดนั้นจำนวนมาก (เกิดการถ่ายเทพลังงานกัน) เรียกว่าเกิดกระแสไฟฟ้าลัดวงจรหรือเกิดไฟฟ้าลัดวงจรขึ้น
สาเหตุที่ทำให้เกิดกระแสไฟฟ้าลัดวงจรดังนี้
1.
เกิดจากฉนวนสายไฟฟ้าเสื่อมชำรุด หรือพันเทปจุดต่อสาย
หรือจุดต่าง ๆ ในวงจรไม่ดี ทำให้ส่วนของวงจรมา
แตะกันหรืออยู่ใกล้กันมาก ๆ หรือมีสื่อไฟฟ้ามาแตะจึงเกิดกระแสไฟฟ้าลัดวงจรดังกล่าวแล้ว
2.
เกิดจากการใช้กระแสไฟฟ้าไม่ถูกวิธี เช่น ฉนวนสายไฟฟ้าใกล้แหล่งที่มีความร้อน
ถูกของหนักกดทับถูกของมี
คมบาด เกิดการเสียดสี เกิดการหักพับบ่อย
ๆ หรือใช้กระแสไฟฟ้าเกินกำลังที่สายไฟฟ้าจะรับได้เช่นใช้เครื่องใช้
ไฟฟ้าหลายเครื่องที่เต้ารับอันเดียว หรือต่อไฟฟ้าจากจุดเดียวไปใช้หลาย
ๆ จุด ซึ่งสิ่งดังกล่าวนี้จะทำให้ฉนวนสาย
ไฟฟ้า
เสื่อม ชำรุด เกิดการลัดวงจรดังกล่าว
3.
เกิดจากสายไฟฟ้าที่เปลือย (ไม่มีฉนวนหุ้ม) ซึ่งเดินบนฉนวนเช่นลูกรอกลูกถ้วยแกว่งมาใกล้กันหรือแตะกันหรือ
มีสิ่งที่เป็นสื่อไฟฟ้ามาแตะระหว่างสายไฟฟ้านั้น
4.
เกิดจากสายไฟฟ้าขาดและส่วนที่เป็นตัวนำของสายไฟฟ้าซึ่งยังมี
แรงดันไฟฟ้าไปแตะสายในวงจรอื่น หรือแตะ
พื้นดินทำให้เกิดกระแสไฟฟ้าลัดวงจร แต่ถ้าสิ่งที่ไปแตะนั้นมีค่าความต้านทานไฟฟ้ามากก็จะเกิดกระแสไฟฟ้า
รั่วไปยังสิ่งนั้น ยังไม่เกิดการลัดวงจร หากเกิดกระแสไฟฟ้ารั่วอยู่นานก็อาจเกิดกระแสไฟฟ้าลัดวงจรตามมาได้
การเกิดกระแสไฟฟ้าลัดวงจรจะทำให้เกิดผลดังนี้
1.
เกิดความร้อน เกิดประกายไฟขึ้นที่จุดหรือบริเวณที่เกิดการลัดวงจร
ซึ่งหากมีสิ่งที่ติดไฟได้อยู่ใกล้ก็อาจเป็นเหตุให้
เกิดอัคคีภัยขึ้นซึ่งเราก็เคยได้ยินบ่อย ๆ ในเรื่องนี้
2.
ทำให้ฉนวนของสายไฟฟ้าหรือฉนวนอุปกรณ์ไฟฟ้าบริเวณจุดที่ลัดวงจรเสื่อมหรือชำรุด
เนื่องจากกระแสไฟฟ้า
ลัดวงจรมีปริมาณมากกว่าปกติมาก
เป็นเหตุให้เกิดความร้อนในสายและจุดลัดวงจรมาก ถ้าอุปกรณ์ตัดตอนกระแส
ไฟฟ้า เช่น เบรคเกอร์ขัดข้องไม่ทำงานหรือฟิวส์ไม่ขาดจะทำให้เกิดการลัดวงจรอยู่นานซึ่งนอกจากฉนวนดังกล่าว
จะเสื่อมชำรุดแล้วยังอาจทำให้เกิดอัคคีภัยได้
3. ทำให้อุปกรณ์ไฟฟ้า
เครื่องใช้ไฟฟ้าชำรุดหรือเสียหาย หากเกิดกระแสไฟฟ้าลัดวงจรที่ภายในอุปกรณ์
หรือเครื่องใช้
ไฟฟ้าอันเนื่องมาจากความร้อน และประกายไฟที่เกิดขึ้นดังกล่าว
4. ทำให้สูญเสียไฟฟ้าหรือพลังงานไฟฟ้าโดยเปล่าประโยชน์
เนื่องจากกระแสไฟฟ้าที่ลัดวงจรไม่ใช่กระแสไฟฟ้าปกติ
ในวงจรแต่เป็นกระแสไฟฟ้าส่วนเกินที่สูญเปล่าไปในรูปความร้อนซึ่งทำให้เกิดผลเสียดังกล่าว โดยเครื่องใช้ไฟฟ้า
ไม่ได้รับประโยชน์จากกระแสไฟฟ้าส่วนนี้เลย แต่กลับทำให้แรงดันไฟฟ้าตก
และอาจทำให้เครื่องใช้ไฟฟ้าเสียหาย
ได้เช่น มอเตอร์
5. ทำให้เกิดอันตรายต่อผู้ที่อยู่ใกล้หรืออยู่ในจุดกระแสไฟฟ้าลัดวงจรโดยอาจถูกประกายไฟลวก
หรือกระเด็นเข้าตา
หรืออาจ ถูกกระแสไฟฟ้าดูดได้หากมีส่วนของร่างกายที่กระแสไฟฟ้าไหลผ่านได้
นอกจากนี้ในบางครั้ง อาจทำให้เกิด
การระเบิดเป็น อันตรายได้ เช่น เกิดกระแสไฟฟ้าลัดวงจรภายในหม้อแปลงที่ระบายความร้อนด้วยของเหลว
หรือ
ภายในคาปาซิเตอร์ ที่บรรจุของเหลวภายใน
|
กระแสไฟฟ้ารั่วเกิดจากอะไร มีผลหรือเกิดอันตรายได้อย่างไร
จะตรวจสอบได้อย่างไรว่ามีกระแสไฟฟ้ารั่ว
และจะป้องกันอันตราย
จากกระแสไฟฟ้ารั่วได้อย่างไร |
จาก
หนังสือ ปัญหาทางเทคนิคและวิศวกรรมที่พบบ่อยครั้ง
( กฟภ.) |
กระแสไฟฟ้ารั่วเกิดจาก
ฉนวนที่ใช้ห่อหุ้ม ใช้พัน ใช้รองหรือใช้คั่นส่วนที่มีแรงดันไฟฟ้าเกิดชำรุด
หรือเสื่อมสภาพ
หรือค่าความเป็นฉนวนไม่มากพอ
(ค่าความต้านทานไฟฟ้าไม่เพียงพอ) ทำให้จุดเหล่านั้นมีไฟฟ้าหรือแรงดันไฟฟ้า
จึงเกิดกระแสไฟฟ้ารั่วไหลขึ้น
นอกจากนี้กระแสไฟฟ้ารั่วอาจเกิดจากส่วนที่มีแรงดันไฟฟ้า ซึ่งไม่มีสิ่งห่อหุ้มหรือ
ปกปิดไปอยู่ใกล้หรือสัมผัสกับสื่อไฟฟ้าก็เกิดกระแสไฟฟ้ารั่วได้เช่นกัน
การเกิดกระแสไฟฟ้ารั่วมีผลและอันตรายดังนี้
1. ผู้ที่ไปจับต้องหรือสัมผัสส่วนที่มีกระแสไฟฟ้ารั่วจะทำให้ถูกกระแสไฟฟ้าดูดซึ่งอาจเป็นอันตรายถึงชีวิตได้
เว้นแต่ว่าผู้ที่จับต้องส่วนที่มีกระแสไฟฟ้ารั่วจะอยู่บนพื้นฉนวน
เช่น ไม้แห้งและไม่มีส่วนใด ของร่างกาย
สัมผัสกับส่วนที่เป็นสื่อไฟฟ้าที่ลงดินได้ ก็อาจจะไม่ถูกกระแสไฟฟ้าดูด
2. ทำให้เกิดการสิ้นเปลืองไฟฟ้าโดยเปล่าประโยชน์และเกิดอัคคีภัยขึ้นได้
เนื่องจากกระแสไฟฟ้ารั่วจะ
พยายามไหลไปตามสิ่งที่เป็นสื่อไฟฟ้าเพื่อลงดิน
(ทำให้ครบวงจร) จึงเป็นการสิ้นเปลืองไฟฟ้าในส่วนนี้และ
บริเวณหรือจุดที่เกิด
กระแสไฟฟ้ารั่วจะเกิดความร้อนขึ้น (โดยเฉพาะเมื่อไฟฟ้ารั่วอยู่นานหรือมีปริมาณมาก)
ซึ่งเป็นเหตุให้เกิดอัคคีภัยได้
3.
หากเป็นการรั่วของกระแสไฟฟ้าในระบบไฟฟ้าแรงสูงรั่วเข้าระบบไฟฟ้าแรงต่ำ
ก็จะทำให้อุปกรณ์เครื่องใช้
ไฟฟ้าในบ้านเสียหาย และเป็นอันตรายต่อผู้ที่ไปจับต้องอุปกรณ์นั้นเช่นกัน
การตรวจสอบว่ามีกระแสไฟฟ้ารั่ว
หรือไม่นั้นสามารถทำได้ง่ายหากเป็นระบบไฟฟ้าแรงต่ำ
(แรงดันไม่เกิน 750 โวลท์)
ซึ่งเป็นระบบไฟฟ้าที่เราใช้กันในบ้านอยู่อาศัย
โดยใช้ไขควงเช็คไฟตรวจสอบโดยให้จับที่ด้ามไขควง และนำ
ปลายไขควงไปแตะจุดที่ต้องการตรวจสอบ
หากเป็นอุปกรณ์หรือเครื่องใช้ไฟฟ้าให้แตะที่ผิวที่โครง
ซึ่งเป็น
โลหะของอุปกรณ์นั้นๆถ้าพบ ว่าหลอดไฟที่ด้ามไขควงสว่างขึ้นแสดงว่าจุดที่ตรวจสอบหรืออุปกรณ์เครื่องใช้ไฟฟ้า
ที่ตรวจสอบเกิดไฟฟ้ารั่ว
ควรระวังอย่าไปแตะต้อง ส่วนการตรวจสอบระบบไฟฟ้า ในบ้าน รวมถึงสายไฟว่ามี
กระแสไฟฟ้ารั่วหรือไม่นั้นคงต้องให้ช่างหรือผู้มีความรู้ความชำนาญเป็นผู้ตรวจสอบ เพราะต้องใช้เครื่องมือ
ที่เรียกว่าเมกเกอร์(Meger) วัดค่าความต้านทานของฉนวนของระบบไฟฟ้า
หรือของสายไฟฟ้าที่จะตรวจสอบ
หากวัดแล้วอยู่ในเกณฑ์ที่กำหนด
(ไม่ต่ำกว่า 0.5 เมกะโอห์ม) ถือว่าถูกต้องและปลอดภัยต่อการใช้งาน
และ
สามารถนำค่าที่วัดได้มาคำนวณหาค่ากระแสไฟฟ้ารั่วได้
การป้องกันอันตรายจากกระแสไฟฟ้ารั่วในระบบไฟฟ้าแรงต่ำ
1. หลีกเลี่ยงการสัมผัสหรือจับต้องอุปกรณ์ไฟฟ้า
เครื่องใช้ไฟฟ้าหรือวงจรไฟฟ้าโดยเฉพาะส่วนที่เป็นโลหะของสิ่ง
ดังกล่าว และควรหลีกเลี่ยงอย่างยิ่งในขณะที่ร่างกายเปียกชื้นหรือยืนอยู่บนพื้นที่เปียกแฉะ
2. หากจำเป็นต้องสัมผัสกับสิ่งดังกล่าวให้ใช้ไขควงเช็คไฟตรวจสอบจุดที่จะสัมผัสก่อน
เมื่อพบว่าไม่มีไฟฟ้ารั่วจึง
สัมผัสหรือจับต้อง
3. ใช้วัสดุที่เป็นฉนวนไฟฟ้าปูพื้นเช่นแผ่นไม้แห้ง,
แผ่นยาง, แผ่นพลาสติก เป็นต้น
และให้ยืนบนฉนวนนั้น
เมื่อต้องสัมผัสหรือ
จับอุปกรณ์ไฟฟ้า เครื่องใช้ไฟฟ้า หรือวงจรไฟฟ้า และในขณะจับต้องระวังอย่าให้ส่วนของ
ร่างกายไปสัมผัสกับสิ่งที่เป็นสื่อไฟฟ้าซึ่งทำให้กระแสไฟฟ้าไหลผ่านร่างกายลงดินได้
4. ใช้ระบบวงจรไฟฟ้าที่มีสายดิน
โดยสายไฟฟ้าที่ใช้จะเป็นแบบ 3 สาย มีสายดินเพิ่มขึ้นอีก
1 เส้น และจะใช้
สัญลักษณ์เป็นสายสีเขียว ซึ่งอุปกรณ์ไฟฟ้า
เครื่องใช้ไฟฟ้า จะเป็นแบบ 3 รู หรือ 3 ขา ซึ่งจะช่วยป้องกัน
อันตรายจากกระแส ไฟฟ้ารั่วได้โดยกระแสไฟฟ้ารั่วจะไหลลงสายดิน
และลงดิน
|
แรงดันไฟฟ้าไม่สมดุลย์ในระบบ 3 เฟส มีผลกระทบต่อการทำงาน
ของมอเตอร์ 3 เฟส ที่ต่ออยู่กับระบบไฟฟ้าอย่างไร |
จาก
หนังสือ ปัญหาทางเทคนิคและวิศวกรรมที่พบบ่อยครั้ง
( กฟภ.) |
แรงดันไฟฟ้าไม่สมดุลย์
คือ ค่าแรงดันไฟฟ้าแต่ละเฟสไม่เท่ากัน และ/หรือ มุมของแต่ละเฟสห่างกันไม่เท่ากับ120
องศา
เกิดจากการต่อโหลดหนึ่งเฟสในระบบจำหน่ายสามเฟสทำให้ขนาดแรงดันไม่เท่ากัน
และการต่อโหลดคาปาซิเตอร์ 1 เฟส
ทำให้มุมเฟสของแรงดันผิดเพี้ยนไป ผลกระทบกระเทือนต่อมอเตอร์สามเฟสที่เกิดจากแรงดันไม่สมดุลย์
พอสรุปได้ดังนี้
1. กระแสไฟฟ้าไม่สมดุลย์ ในกรณีมอเตอร์ใช้โหลดเต็มที่
กระแสไฟฟ้าไม่สมดุลย์จะมีค่า 6-10 เท่าของแรงดันไฟฟ้า
ไม่สมดุลย์ทำให้มอเตอร์ร้อนเกินและไหม้ชำรุด
2.
อุณหภูมิเพิ่ม แรงดันไฟฟ้าไม่สมดุลย์เพียง 4% จะทำให้อุณหภูมิของมอเตอร์เพิ่มขึ้นถึง
25%
3.
กระแสตรึงตัวหมุน (Lock motor current) จะเพิ่มขึ้น
และมีความไม่สมดุลย์ เช่นเดียวกับแรงดันไฟฟ้าไม่สมดุลย์
ทำให้แรงบิดและความเร็วลดลง
|
ปัจจุบันทางการไฟฟ้าได้มีการออกกฏระเบียบหรือกฏข้อบังคับ
ควบคุมฮาร์มอนิกแล้วหรือยัง และถ้ามีแล้ว มีหลักเกณฑ์อย่างไร
|
ถามโดย
คุณสุจิรา |
ตอบโดย
sakchai@pea.or.th |
ปัจจุบันการไฟฟ้าได้มีการนำข้อกำหนดกฎเกณฑ์ฮาร์มอนิกเกี่ยวกับไฟฟ้าประเภทธุรกิจและอุตสาหกรรซึ่งจัดทำโดย
คณะทำงานปรับปรุงความเชื่อถือได้ของระบบไฟฟ้าของสามการไฟฟ้ามาบังคับใช้กับผู้ใช้ไฟประเภทธุรกิจแลอุตสาหกรรม
ที่ทำสัญญาซื้อขายกับการไฟฟ้าส่วนภูมิภาคแล้ว คือข้อกำหนดกฎเกณฑ์ฮาร์มอนิกเกี่ยวกับไฟฟ้าประเภทธุรกิจและอุตสาหกรรม
PRC-PQG-01-1998 ซึ่งสามารถสรุปได้ 3 ขั้นตอนคือ
ขั้นตอนที่1
อุปกรณ์ที่สามารถนำเข้าระบบได้โดยไม่พิจารณาในส่วนฮาร์มอนิก
1.1
อุปกรณ์ 3 เฟส ชนิด Convertor หรือ A.C.Regulator
ไม่เกินหนึ่งตัว และมีขนาดไม่เกินตามตารางที่ 1
แต่ถ้ามีหลายตัวให้ไปพิจารณาในขั้นตอนที่
2
ตารางที่
1
ขนาดสูงสุดของอุปกรณ์ประเภท
Convertor และ A.C. Regulator แต่ละตัว
|
ระดับแรงดันไฟฟ้า
ที่จุดต่อร่วม (kV)
|
Convertors
ชนิด 3 เฟส (kVA)
|
A.C. Regulator ชนิด 3 เฟส (kVA)
|
|
3-Pulse
|
6-Pulse
|
12-Pulse
|
6-Thyristor
|
3-Thyristor
/3-Diode
|
|
0.400
|
8
|
12
|
-
|
14
|
10
|
|
11
and 12
|
85
|
130
|
250
|
150
|
100
|
1.2 อุปกรณ์ 1 เฟส
1.2.1
ต้องผลิตตามมาตรฐาน IEC-1000-3-2 ซึ่งเป็นมาตรฐานกำหนดขีดจำกัดฮาร์มอนิกที่ปล่อยจากอุปกรณ์ขนาดไม่เกิน
16 แอมป์ต่อเฟส (หรือสามารถดูได้จาก
ข้อกำหนดกฎหนดเกณฑ์ฮาร์มอนิกที่เกิดจากอุปกรณ์ไฟฟ้าภายในบ้าน
ซึ่งจัดทำโดยโดยคณะทำงานปรับปรุงความเชื่อถือได้ของระบบไฟฟ้าของสามการไฟฟ้า)
1.2.2
อุปกรณ์ Convertor หรือ A.C.Regulator แรงดัน 230
โวลท์ เพื่อการใช้งานในอุตสาหกรรมที่ไม่สร้างกระแส
ฮาร์มอนิกอันดับคู่
มีขนาดไม่เกิน5 kVA โดยติดตั้งไม่เกินหนึ่งตัวต่อเฟส
1.2.3
ถ้ามีการติดตั้งอุปกรณ์มากกว่าหนึ่งตัวต่อหนึ่งเฟสให้พิจารณาตามขั้นตอนที่
2
ขั้นตอนที่2
อุปกรณ์ที่ไม่ผ่านข้อกำหนดในขั้นตอนที่1
สามารถนำเข้าระบบได้เมื่อ
2.1 อุปกรณ์
3 เฟส
2.1.1
ค่ากระแสฮาร์มอนิกที่จุดต่อร่วมต้องไม่เกินค่าขีดจำกัดในตารางที่
2
ตารางที่
2
ขีดจำกัดกระแสฮาร์มอนิกสำหรับผู้ใช้ไฟฟ้ารายใดๆที่จุดต่อร่วม
|
ระดับแรงดันไฟฟ้า
ที่จุดต่อร่วม (kV)
|
MVAsc
Base
|
อันดับฮาร์มอนิกและขีดจำกัดของกระแส
(A rms)
|
|
2
|
3
|
4
|
5
|
6
|
7
|
8
|
9
|
10
|
11
|
12
|
13
|
14
|
15
|
16
|
17
|
18
|
19
|
|
0.400
|
10
|
48
|
34
|
22
|
56
|
11
|
40
|
9
|
8
|
7
|
19
|
6
|
16
|
5
|
5
|
5
|
6
|
4
|
6
|
|
11
and 12
|
100
|
13
|
8
|
6
|
10
|
4
|
8
|
3
|
3
|
3
|
7
|
2
|
6
|
2
|
2
|
2
|
2
|
1
|
1
|
|
22
, 24 and 33
|
500
|
11
|
7
|
5
|
9
|
4
|
6
|
3
|
2
|
2
|
6
|
2
|
5
|
2
|
1
|
1
|
2
|
1
|
1
|
|
69
|
500
|
8.8
|
5.9
|
4.3
|
7.3
|
3.3
|
4.9
|
2.3
|
1.6
|
1.6
|
4.9
|
1.6
|
4.3
|
1.6
|
1
|
1
|
1.6
|
1
|
1
|
|
115
and above
|
1,000
|
5
|
4
|
3
|
4
|
2
|
3
|
1
|
1
|
1
|
3
|
1
|
3
|
1
|
1
|
1
|
1
|
1
|
1
|
2.1.2
หากค่า MVAsc ต่ำสุด ณ จุดต่อร่วมมีค่าแตกต่างจากค่า
MVAsc Base ที่ระบุในตารางที่ 2 ยอมให้ปรับค่ากระแสฮาร์มอนิกที่ยอมให้ไหลเข้าสู่ระบบด้วยสมการ

Ih
= กระแสฮาร์มอนิก(A) ลำดับที่ h ที่ยอมให้ไหลเข้าสู่ระบบ
เมื่อค่า MVAsc เป็น MVAsc1
Ihp
= กระแสฮาร์มอนิก(A) ลำดับที่ h ที่กำหนดในตารางที่
2
MVAsc1
= ค่าMVAsc ต่ำสุด ณ จุด PCC มีค่าไม่เท่ากับค่า MVAscBase
MVAscBase
= ค่า MVAscBase สำหรับค่ากระแสฮาร์มอนิกตามตารางที่
2
ตารางที่
3
ขีดจำกัดความเพี้ยนฮาร์มอนิกของแรงดันสำหรับผู้ใช้ไฟฟ้ารายใดๆที่จุดต่อร่วม
|
ระดับแรงดันไฟฟ้า
ที่จุดต่อร่วม (kV)
|
ค่าความเพี้ยนฮาร์มอนิกรวม
ของแรงดัน (%THDv)
|
ค่าความเพี้ยนฮาร์มอนิกของแรงดัน
แต่ละอันดับ (THDv%)
|
|
อันดับคี่
|
อันดับคู่
|
|
0.400
|
5
|
4
|
2
|
|
11,12,24,
and 24
|
4
|
3
|
1.75
|
|
33
|
3
|
2
|
1
|
|
69
|
2.45
|
1.63
|
0.82
|
|
115
|
1.5
|
1
|
0.5
|
ขั้นตอนที่3
อุปกรณ์ไม่เป็นเชิงเส้นที่ไม่ผ่านการพิจารณาตามขั้นตอนที่
2 ผู้ใช้ไฟอาจสามารถเชื่อมต่อโหลดดังกล่าวกับระบบไฟฟ้าได้
ถ้ามีการศึกษาทำการวิเคราะห์คำนวณจากคุณลักษณะระบบ
และพฤติกรรมฮาร์มอนิก ของโหลดอย่างละเอียด โดยผลของแรงดันฮาร์มอนิกที่ได้ต้องไม่เกินขีดจำกัดตามตารางที่
3
ซึ่งรายละเอียดของข้อกำหนดฯ ดังกล่าวสามารถดูได้จาก
Website htpp://www.pea.or.th
และ htpp://www.mea.or.th
|
จะแก้ไขปัญหา
Voltage Dip ในส่วนของการไฟฟ้าและผู้ใช้ไฟ
ได้อย่างไร |
จาก
หนังสือ ปัญหาทางเทคนิคและวิศวกรรมที่พบบ่อยครั้ง
( กฟภ.) |
แนวทางการลดปัญหา
Voltage Dip ในส่วนของ การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค มีดังนี้
1. พยายามหลีกเลี่ยงการเกิดฟอลต์
โดยเฉพาะในรัศมี 5 - 10 ก.ม. จากหน้าสถานีไฟฟ้า
2. ลดระยะเวลาการทำงานของรีเลย์ให้เร็วขึ้น
3. ลดระยะเวลาการปิดกลับวงจร
(Reclosing) ของเซอร์กิตเบรคเกอร์ หรือรีโคลเซอร์ให้เร็วขึ้น
4. ติดตั้ง
Neutral Grounding Resister (NGR) ที่จุด Neutral ของหม้อแปลงเพาเวอร์ที่สถานีไฟฟ้า
เพื่อลดค่ากระแสลัดวงจรลงดิน
แต่จะต้องพิจารณาปรับปรุงอุปกรณ์ป้องกันเพิ่มเติม เช่น
พิกัด
ล่อฟ้า รีเลย์ และปัญหาแรงดันไฟฟ้าสูงเกินด้วย
แนวทางการลดปัญหา
Voltage Dip ในส่วนของผู้ใช้ไฟฟ้า มีดังนี้
1.
จัดรูปแบบการจ่ายไฟภายในโรงงาน โดยแยกจ่ายไฟฟ้าภาคกำลังออกจากภาคควบคุม
2.
กำหนดค่าการทำงานของอุปกรณ์ป้องกันให้สัมพันธ์กับของ การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค
และควรติดตั้ง
รีเลย์แรงดันผิดปกติเพิ่มเติม
โดยตั้งการทำงานของ Undervoltagr Relay ไว้ที่ 85%, Overvoltage
ที่ 110%, Unbalance Voltage ที่ 10% และประวิงเวลาตั้งแต่
1.5 - 3 วินาที
3.
ติดตั้งเครื่องไฟฟ้าสำรอง เช่น UPS, MG Set, AVS, DVR
เป็นต้น
4.
ติดตั้งหม้อแปลงไฟฟ้ากำลังที่มีการต่อ Connection ทางด้านแรงต่ำแบบ
Unground หรือต่อลงดิน
ผ่าน NGR
|
ฮาร์มอนิกมีผลกระทบต่อระบบไฟฟ้าอย่างไร
และมีการแก้ไขอย่างไร |
ถามโดย
คุณโกศล |
ตอบโดย
sakchai@pea.or.th |
ฮาร์มอนิกที่ทำให้เกิดผลกระทบต่ออุปกรณ์ในระบบไฟฟ้า
สามารถสรุปได้ออกเป็น 2 กรณีคือ
1.
ทำให้อุปกรณ์ในระบบมีการทำงานผิดพลาดด้วยผลของค่าแรงดันและกระแส
ฮาร์มอนิกที่มีขนาด
และรูปคลื่นสัญญาณไซน์ผิดเพี้ยนไป
ซึ่งโดยส่วนใหญ่จะเป็นอุปกรณ์อิเลคทรอนิกส์ที่ไวต่อการ
เปลี่ยนแปลงของกระแสหรือแรงดัน
เช่น รีเลย์ หรือ PLC เป็นต้น
2.
ทำให้อุปกรณ์ในระบบมีอายุการใช้งานน้อยลงหรือเกิดการชำรุดเสียหาย
เนื่องจากมีค่า rms ของ
แรงดันหรือกระแสสูงขึ้นที่เกิดจากค่าฮาร์มอนิก
เช่นเกิดความร้อนที่สายนิวตรอล เนื่องจาก
กระแสฮาร์มอนิกลำดับที่ 3 หรือมีการขยายของแรงดัน และกระแสฮาร์มอนิกที่เกิดจากฮาร์มอนิก
เรโซแนนซ์ทำให้คาปาซิเตอร์เกิดการชำรุดเสียหายการแก้ไขปัญหาฮาร์มอนิกที่เกิดขึ้นในระบบ
| | | |